Zaven Biberyan ve Yalnızlar kitabı

Zaven Biberyan adına yabancıysanız hiç zaman kaybetmeden son çevrilen yapıtı “Yalnızlar”ı edinin, onun hemen ardından da “Babam Aşkale’ye Gitmedi”yi. Çünkü iki kere iki dört! Zaven Biberyan, keşfedilesi bir yazar.

“Babamın babası yaptırdı bunu… Kendisi toprak oldu, babam toprak oldu, amcam toprak oldu.  Bu toprakla, bu taşla yaptılar… Yıkılırsa yıkıldı.. O da yeniden taş olsun, toprak olsun… Böyle kalsın, yıkılsın… Ama yıkılmayacak… Kalacak, dünyanın sonuna kadar kalacak… Bin sene sonra da buraya gelen temelleri görecek, bak burada bir ev varmış, insanlar yaşarmış, diyecek… Duvarın içinde baca deliğini görecek, büyükannemin yaktığı odunun isini parmaklarıyla silecek… Bu bir piramit değil, bir karınca yuvası…”

Babam Aşkale’ye Gitmeli – Karıncaların Günbatımı / Lıgırdadzı – Sürtük – Yalnızlar

Zaven Biberyan, 1998’de Türkçeye çevrilen ”Babam Aşkale’ye Gitmedi” ya da orijinal adıyla söylersek, dahası günümüzde başyapıtı olarak kabul edilen “Karıncaların Günbatımı”nda, geçmiş ve gelecekle işte böyle bir ilişki kurmuş, doğrusu, yalnızca anlattıklarıyla değil güçlü ve oylumlu anlatımıyla da okurunu damardan yakalamıştı. İlk kez 1959’da “Lıgırdadzı” (“Sürtük”) adıyla yayımlanan, 1966’da da dilimize “Yalnızlar” adıyla kazandırılan yapıtına gelince… O, sizi 1950’lilerin İstanbul’una, o günlerin insanlarına ve ilişkilerine götürecek.

 

zaven biberyan fotoğrafYalnızlar kitap konusu: Liz, Fatma ya da Gülgün

1950’lerin İstanbul’unun Erenköy’üdür. Fatma, düşlerinde Seveenteen’e kapak kızı olmayı kuran, kendisini Elizabeth Taylor’a, hadi o yıllardaki söyleyişle diyelim, Liz’e benzeten, bir yanda da adını beğenmediği için Gülgün diye çağrılmak istenen bir evlatlıktır. İçten içe de evin oğlu, Erol’a tutkundur. Bu arada, tıpkı annesi Yeranik ve teyzesi Pupul’la birlikte yaşayan, evlilik yaşı çoktan geçen Kirkor gibi, Fatma ve ‘ailesi’ de Cadde’ye yakın bir villada yaşıyorlardır. Bütün evin yükü, Fatma’nın omuzlarındadır. Her şeye o koşturur: Yemek, bulaşık, temizlik, çarşı, getir götür.. Zaven Biberyan, neredeyse hiçbir şeyi kaçırmayan, usta ve kıvrak bir yönetmen görselliğiyle Fatma’nın buruk ama olağan hikayesini 24 saatlik bir dilimden anlatır bize.

Her şey, teyze Pupul’un başını çevirmeden “Ali yine sürtüğün yolunu gözlüyor” demesiyle başlar. Pupul ve Yeranik’e göre Ali, sürtük için küçük bir lokma değildir. E, ne de olsa, kasaptır Sivaslı Ali. Kazancı hiç de azımsanacak gibi değildir. Hani laf arasında sürtük de güzel kız olmuştur. Gelgelelim Yeranik, noktayı koyar. Sürtük, eninde sonunda bir evlatlık parçasıdır! Dünya güzeli olsa da bir hizmetçidir! Pisin biridir!

24 saatte hayatlar

Yalnızca karşı komşu Yeranik ya da Pupul’un gözünde değil evin annesi Mübeccel’in de, evin oğlu Erol’un da, abayı kendisine yakmış Ali’nin de gözünde de bir evlatlık parçasıdır! Zaven Biberyan, handiyse tiyatrodan sinemaya, resimden fotoğrafa türleri birbirlerinin içinde harmanlayarak, son derece yalın ama sarsıcı bir ustalıkla annesi Yeranik’le sevgi nefret ilişkisi yaşayan, bir türlü başgöz ‘edilemeyen’ Krikor’dan damat Garo’ya, bütün acımasızlığı ve ikiyüzlülüğüyle hayata karşı olan öfkesini Fatma’dan çıkaran Mübeccel’den oğul Erol’a, yeni zengin Mısta Bey’den eski İstanbul efendisi diye anabileceğimiz Kazım Bey’e, teyze Pupul’dan güngörmüş Madam Verjin’e atlayarak, öyle bir 24 saatlik İstanbul panoroması çizer ki, işte bu dersiniz. Edebiyat bu! Uzun sözün kısası: Siz siz olun, geç de olsa 1921’de İstanbul Kadıköy’de doğan, sosyalist görüşlerinden dolayı baskı gören, 1946’da da Ermeni aleyhtarı bazı tutum ve yayınlara karşı “Artık Yeter” başlıklı bir yazı kaleme alan, bu yazı yüzünde de hapis yatan, baskılar yüzünden 1949’da Beyrut’a giden, 1953’te yeniden İstanbul’a dönen, 1965’te TİP’ten İstanbul milletvekili adayı da olan, 1984’te yaşama veda eden Zaven Biberyan’ı keşfedin!

Bir önceki yazımız olan Neşet Ruacan ve caz başlıklı makalemizde İstanbul Caz Festivali, Neşet Ruacan ve Neşet Ruacan kimdir hakkında bilgiler verilmektedir.

netgazetesi

http://www.netgazetesi.net

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *