Geleceği parlak olan şehirler

31 August 2013 Saturday, 13:14

İstanbul, İzmir ve Ankara’yı, haklarını teslim ederek bir yana koyduk. Uzmanlara, “Gelecek yıllara hangi şehrimiz damga vuracak?” diye sorduk. Kimi altyapıyı öne çıkardı, kimi kültür mirasını, kimi insan zihninin sınırsızlığını… 

1-Hakkari, zihinsel ‘sınır’sızlığımız
Muhtemelen kısa vadede altyapısının kalitesi Türkiye ortalamasının üzerine çıkamayacak, gelir dağılı-mından alacağı payın oranı çok fazla değişmeyecek; elle tutulur ekonomik gelişme çok önemli olmayacak. Ancak Hakkari, bulunduğu coğrafi ve siyasal konum ve bu konumun insanlarına verdiği ruh hali, Türkiye’ nin zihnini açacak. “Edirne’den Hakkari’ye kadar uzanan” bir ulus-devletin bir ucu olarak Hakkari’nin insanları zihnimizdeki sınırları da bozacak. Bir ‘son durak’ olarak Hakkari, yeni bir ‘başlangıç’ olacak. ‘Biten / kapanan’ değil ‘başlayan / açılan’ olacak. Hakkari’nin kapıları, bir yandan Erbil’e, Bağdat’a, Urmiye’ye, diğer yandan İstanbul ve Brüksel’e açılacak. Gökyüzünde helikopter-lerin dolaştığı muhteşem dağlarının tepelerine kontrolcü bir ‘büyük birader’ gözlerinin yerleştiği şehrin yaşadığı korkunç sıkışmaya, her türlü ezbere, savaşın kahredici kutuplaştırmasına rağmen, Hakkari-liler insan tekilliğini ve çokluğunu yaşamaya asılıyorlar. Hayat için verdikleri mücadeleyi kelimelendi-rip, bunu yepyeni bir çoğul kimliğin sınırsızlığına taşıyabilirlerse ve de onların üzerine gölge edilmezse, bir Kürt şehri olarak Hakkari, bir dünya şehri olacak. O zaman muhteşem doğasının nimetlerinden de yararlanacak. Ancak insanının zihinsel sınırsızlığı, o doğaya karşı çılgınca bir saldırıya karşı da ‘sınır’ olacak… Ya da… neden olmasın?

2- Gaziantep’in şansı tarihi kimliği

1919’daki İngiliz-Fransız işgalinde emperiyalistleri, hiçbir dış yardım almadan topraklarından kovmayı bilen Gaziantep, son yıllarda, ekonomik yönden kalkınma yoluna girmiş en önemli kentlerimizden biridir. Bununla birlikte tarihsel kent dokusunda kültürel kimliğini korumasını bilmiştir. Bu dokuda yaptığı düzenlemeler ilgi çekici. Gaziantepliler Kültür yolu, Bakırcılar Çarşısı, Zincirli Bedesten, Beyaz Han, Şıra Han, Yemiş Hanı gibi pek çok anıtsal yapıyı kentsel yaşama yeniden kazandırdılar. Sokak sağlıklaştırıp, yeni müzelerle kent yaşamına nitelik kattılar. Önemli ödüller aldılar. Kentsel yaşamın eksikliklerini tamamlama yoluna girdiler. Yeşil alanlar ile yapı alanlarını, tarihsel kimlik ile çağdaş değerleri görece bir dengeye oturttular. Gelecekte bu yolda daha ilerilere gideceklerine inanıyorum.

3-Konya’nın konumu mükemmel
Konya, çok yönlü potansiyeli ile Türkiye’nin geleceğine kalıcı etkiler sunabilir. Şehrin yüksek tarım potansiyeli, KOBİ kapasitesi, sanayi gelişim trendi ve birikimi gelişmiş-tir. Bu alanlardaki birikimi ve tecrübesi göz dolduruyor. Şehrin kültür turizmi potansiyeli de yüksektir. Ulaşım bakımından merkezi konumda ve limanlara yakın olması büyük avantaj. Bu çerçevede; Konya Ovası Projesi, süratle gerçekleştirilmeli, nitelikli teknotarım ve endüstri bölgeleri oluşturulmalıdır. Eğitim ve ARGE merkezleri geliştirilmeli, hızlı tren bağlantıları sağlanmalı, uluslararası havaalanı açılmalı, kültür ve kongre turizmi hedeflenmeli.

4-Sakarya, kendini baştan yaratıyor
Tarih boyunca birçok yerleşime tanık olan Sakarya, verimli, sulak geniş ovası, çeşitli ağaç ve bitki türlerini barındıran ormanların yer aldığı dağları, dünyanın sayılı su kaynaklarına sahip gölleri, dereleri, termal suları ve son yıllardaki şehirleşme tercihleriyle kimliğini arıyor. Sapanca Gölü, Büyük Akgöl, Küçük Akgöl ve Poyrazlar, her biri farklı özelliklere sahip doğa harikası göller. Günübirlik tesisler, bölgenin turizmin hizmetine sunulmasına katkıda bulunuyor. Şehir, depremler yüzünden tarihte birçok kez yıkılıp yeniden kuruldu. 17 Ağustos 1999 depreminde tamamen yıkılan il merkezinin inşası devam ediyor ve önemli şehircilik uygulamaları gerçekleştiriliyor. Sakarya, afetlerle başa çıkma dene- yimiyle, sahip olduğu potansiyelleri harekete geçirerek kendisine yeni bir kimlik oluşturacak ve dünya şehirleri arasında yerini alacaktır.

5-‘Şampiyon’ Bursa 
Önümüzdeki 15-20 yıllık bir süreçte öne çıkmasını beklediğim şehir Bursa. Üç büyük şehrin ortasında yer alan coğrafi konumu, tarihi yapıları ve kültür mirası, doğal kaynakları, kaplıca ve kayak turizminin yanında şehirde kongre ve fuar merkezi olma çabaları yürütülür. Bunun neticesinde yeni yapılan yüksek standartlardaki otelleri ile bence önümüzdeki yıllara damga vuracak şehirdir. Yürütülmekte olan ulaşım projeleri, otoyollar, raylı sistem, yaya yolları, meydan düzenlemeleri ve dünya standartlarındaki parklarla halkın yaşam kalitesi gelişim gösteriyor. Tüm bu olumlu notların yanı sıra, yapılması gereken daha çok iş olduğu da gerçek. Örneği, Yalova istikametindeki şehir girişinin aslen neresi olduğu simgesel olarak netleşmeli. Mudanya, denizyolu bağlantısından dolayı şehrin ana kapılarından biri olarak adledilmeli ve Mudanya’nın çarpık kentleşmesinin içinden geçmeksizin ana artere bağlanılmalı. Çevresel faktörler, arıtma tesisleri ile güçlendirilmeli. Bursa’nın belki de en büyük şanslarından olan tarım alanları küçültülmemeli, gelişmeli. Zeytin ağacı sayısı azalmadan şehir büyümeli. Uludağ’ın eriyen karı, daha rasyonel değerlendirilmeli.

6-Mardin, hoşgörünün başkenti
Kenti ziyaret eden turist sayısında büyük bir gelişme var. Geçen yılki ziyaretçi sayısı bir milyonu buldu. Türkiye’nin dışında da turist yoğunluğu var. Yatırım yapanlar var. Cemil İpekçi, orada bir butik kurdu, gençlere moda tasarım ve dikiş eğitimi veriyor. İstanbul’dan Mardin’e gidip ev alıp, yatırım yapan birçok insan  var. Kültür/sanat/turizm şehri olarak yükselişte. Mardin’de eski sanatların canlandırılması, yeni nesle öğretilmesi ve genişletilmesi gerek. Mardin üniversitesinin desteklenmesi, uluslararası sempozyumlarda, önemli rol oynamaya başladı.  Her yıl uluslararası konferanslar verilebilir. Yerel sanatların canlandırılması, Mardin’de farklı medeniyetlerin yan yana yaşadığını gösteren bir örnek. Mardin’in mimarisini  koruma çalışmaları devam ediyor. En iyi şekilde yapılabilmesi için de desteklenmeli. Eski binalar  oldukça iyi korunuyor ve restore ediliyor, bunlara daha fazla destek verilmeli.

7-Eskişehir, yaşanacak şehir

Kentlerin geleceğine bakmak, Ortaçağ’dan bu yana ütopistlerin önemli uğraşlarından biridir. Çünkü Ortaçağ’dan bu yana tarih kentlerde yazılır, tüm ilerici ve fütüristik gelişmelerin mekanı kentler. Fakat bu denklemi çözümlemek ve kentlerin geleceğini tahayyül etmek, bir o kadar da zor bir uğraş. Ülkemizde üç büyük kentten öte, gelecekte ön plana çıkması beklenen kent, Eskişehir olacak. İstanbul ve Ankara’nın tam ortasında, geleceğin ulaşım aracı olacak olan hızlı trenle ulaşımı daha da kolaylaşacak olan şehir, kurumsallaşmış iki üniversite, sosyal ve kültürel hayatındaki çeşitlilikle ön plana çıkacak. Üç büyük kentin kaçak ve çarpık yapılaşma sonucu sağlayamadığı sağlıklı bir kent hayatı yaratma potansiyeli de olan Eskişehir, planlı bir gelişme yaşamak için de önemli bir şansa sahip. Bu anlamda, Eskişehir’in gelecekte yaşayacağı gelişme eğilimine karşı, sağlıklı ve düzenli bir kent hayatını sağlamak üzere oluşacak düzensiz yapılaşma baskılarını bertaraf etmedeki başarısı; sağlıklı gelişme şansını birlikte getirecek. Eğer Eskişehir bu baskıları planlı bir çerçevede absorbe ederek, elindeki mevcut şansı kullanabilirse ön plana çıkması kaçınılmaz. Kentte bulunan üniversitelerin teknoloji odaklı gelişmeye yönelmesi, sosyal ve kültürel hayatın üniversitelerin ve eğitim fonksiyonunun talebi ile artması, sanayi tabanlı üretimin desteklenmesi ve kentin bu fonksiyonları planlı bir şekilde organize etmesi ile birlikte geleceğin kenti oluşacak. Özellikle büyük kentlerin üretimden çekilerek tüketime yönelmeleri ve toplumsal hayattaki sınıfsal farklılaşmaların artması sonucu, küçük kentlerin sağlıklı kent yapıları ile geleceğe damga vurması beklenirken; Türkiye’de bu tabloda potansiyeli en güçlü kent ise Eskişehir olarak görünmekte.

Bir önceki yazımız olan Polisler artık üniversitede! başlıklı makalemizde önlem, polis ve sıcak sonbahar hakkında bilgiler verilmektedir.

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz