Erykah Badu kimdir? Erykah Badu müzikleri

Erykah Badu kimdir diye merak edenler için Milliyet Sanat’tan Merve Erol Haziran 2012’de bir yazı yazmış ve Erykah Badu‘yu tanıtmıştı.

Malum, bu yaz (Haziran 2012) Türkiye’de kadınların siyaseten uyanma mevsimi. En iyisi, bunu eğlenerek, eğlenme hakkından vazgeçmeyerek yapmaları. Erykah Badu, sanki bu hal ve şeraitte bir halkayı tamamlamak adına Açıkhava’ya geliyor.

Madonna, ‘80’lerde, yükselen neoliberalizmin vaat ve güvencesizlikleri karşısında tutunmaya çalışan genç beyaz kadınların bağımsız sesi gibiydi. Sağolsun, ikinci kez İstanbul’a teşrif etti. Kürtaj tartışmalarına girmedi ama, Arena stadını bedava otobüs hizmeti sağlayan başkaları gibi doldurmayı bildi. Ardından Amerikan r&b’sinin Yıldız Tilbe’si Macy Gray buyurdular. Malum, bu yaz, Türkiye’de kadınların siyaseten uyanma mevsimi. En iyisi ve en verimlisi, kalıcısı, bunu eğlenerek, eğlenme hakkından vazgeçmeyerek yapmaları. İşte Erykah Badu, sanki bu hal ve şeraitte bir halkayı tamamlamak adına Açıkhava’ya geliyor.

Erykah Badu kimdir? Erica Abi Wright kimdir?

Ona Medulla Obiongata da derler. Namı diğer Sarah Bellum: ‘Dijital dünyanın analog kızı’ ya da. Kimileri Maria Mexico da diyor ona, bazısına göre Lowdown Loretta Brown. Kafa kâğıdının bir yerlerinde Humdi Lila Allah Jehova Yahweh Dios Ma’ad Jah Rastafara Fyah yazıyor. Bu sonuncusundan bazı isimlerin vücuduna nakşedildiği haliyle çekilmiş basın fotoğrafları yüzünden geçen şubatta Malezya konseri iptal edildi. Milletin değerlerine uymuyormuş. Halbuki tek yaptığı, bir saygı ifadesi göstermek, kendini bilme çabasında bir yolu imlemek, bir bütünleşme, arayışını ifade etmek. Dişli bir dişidir ama mesela Madonna gibi kavgacı bir kişilik değildir, Malezya’nın kararını anlayışla karşıladığını beyan etti. Şimdi yüzde 99’u Müslüman bir başka ülkenin kadınlarıyla meramını tatlı dille, güler yüzle paylaşacak.

Funk’a dönü hareketi

Son ve şahane stüdyo albümü “New Amerykah Part Two”nun “Window Seat” şarkısına çektiği klip de Amerikan muhafazakarlarını delirtmişti. Memleketi Dallas’ın sokaklarında alelade bir kıyafetle dolanmasıyla başlayan klipte yol boyunca üstündekileri birer birer çıkarıp kaldırımlara atıyor, ABD’nin Demokrat başkanı John Fitzgerald Kennedy’nin 22 Kasım 1963’te vurulup öldürüldüğü Dealey Plaza’ya geldiğinde artık anadan üryan kalmış oluyor ve bir kurşunla aniden düşüyordu. Kamusal alanda teşhircilikten dava açıldı, 500 dolar tazminat ödedi. Elbette derdi teşhir değil, “Amerikan değerleri” ni eleştirmek, düzeni değiştirmek yahut kendi düzeninden taviz vermemek üzere ayağa kalkanların nasıl boğulduğunu göstermek, özgürlük hedefini vurgulamaktı. Çıplaklığıyla barışıktır da, bedenini zevk nesnesi olarak sunduğu görülmemiştir. Zaten birçok r&b/pop’çunun yanında onun minimalist dansı performans sanatı gibi kalır. Erykah Badu, esas adıyla Erica Abi Wright, Teksas gibi yerde, sivil haklar hareketinin dorukta olduğu zamanda, 1971’de doğdu. Minik bir kara panter olarak kadınların hâkimiyetinde bir ailede büyüdü. Sahne ve Gösteri Sanatları okudu. Şansı, prodüktör Kedar Massenburg’un eline geçmesiyle döndü. 1997’de, daha ilk albümü “Baduizm” le neo-soul takımının elebaşlarından biri olarak selamlanmıştı.

İlişkilerden, ayrılıklardan, sevinçlerden, sevişmelerden dem vuran bu albümde kendi kişiliğini ve çevresini bir çalışma alanı olarak kuran Erykah Badu’nun temel referansları da daha en baştan şekilleniyordu. Kendi şarkılarını yazan, kendi sound’unu belirleyen bir sanatçı olarak gözünü ‘70’lerin funk’ına dikmişti. Nasıl ki bir Marvin Gaye, bir Sly Stone, bir Funkadelic hem ucu bucağı açık bir avangard popa soyunmuş ve siyah halkın sesi olabilmişse, o da bu zincire bir yerinden eklenecekti. Siyah kadının sesi, Billie Holiday’den Betty Davis’e, bu zincirin içinde zaten kendi başına bir alemdi. Betty Davis’in yüksek perdeden haykırışları gibi değil de, belki zaman zaman kıyaslandığı Holiday’e daha yakın, rahat, baskısız bir söyleyiş tutturup sağlam beat’lerin üstüne döşedi. ‘70’lerin büyük funk mirasına iade-i itibar kazandırırken aradan hiphop, elektronik sularının aktığının elbette farkındaydı. Enstrümanlarda ve kendi okuyuşunda caz cümlelerine gayet açıkken, şarkılarını yoğun basla derinlik kazanan bir groove sürüklüyordu. En şahsi meselelerden bahsederken bile, devrimci hiphop’un kelime haznesine başvurmaktan kaçınmadı. Bu müzikal lisan, Public Enemy’den Ice-T’ye, bizim buranın iri cüsseli cemaatlerinin Amerikan evanjelistlerine beslediği büyük yakınlığın ve duygudaşlığın aksine, kendi ülkesinin İslâmcı geleneklerini, İslâm Ümmeti’nin getirdiği kavramları, Louis Farrakhan’ı, Malcolm X’i siyah halkın uyanışında kılavuz beller. Erykah Badu’nun herkesi davet ettiği iç yolculuğunda, Baduizmde ve omuzlarına yaptırdığı dövmelerde işte bu davanın nişanesi vardır.

Amerykah’nın zeki popu

İlk çıktığı zamanlarda, kendisini bir anda bir Eski Mısır kadınına çeviren, Afrikalı kadınlara has eşarpları başından eksik etmezdi. Bir ara kıvır kıvır Afroydu saçları. Afrika’ya dönüş hareketinin mimarı Marcus Garvey ve reggae ve dolayısıyla Jah, belki en çok suretinde cisimleşti. Reggae’ye Lauryn Hill kadar yakın değildi ama. Atlantik’in öte yakasının yeni soul’una, diyelim Amy Winehouse’na nazaran da, hem sözlerinin simgesel düzleminde hem müziğinde halis muhlis Amerikan işiydi. Yine Amy’ye nazaran daha ruhani bir boyutu, bir iç barışı, şu yalan dünyada güçlü ve tutarlı bir varoluşu aradı hep. İçkisi sigarası yok, sağlığına düşkün, vegan. Tekrara düşmeden kendi mecrasında farklılaşan müziğini, el işlerinden sinemaya yandan yandan uğraştığı pek çok faaliyeti varoluşunun parçası kılmaya çalışan bir hayat sanatçısı.

Bir yandan da, üç rap’çiden üç çocuk annesi. Sirius, Puma ve Mars. Başlayan ve biten evlilikler de, annelik de bir yerinden şarkılarına sızıyor. Beri yandan en politik şarkılarını 2008’de, “New Amerykah Part One (4th World War)” için yazdı. Önceki yumuşak sound’larına göre daha sert bir beat’in sanki albüm boyunca değişmeyip çeşitlendiği albümde dördüncü dünya savaşını, Amerika demokratlarında genellikle olduğu gibi öznesi belirsiz bir halk hareketini çağırıyordu. Ama Irak işgalinden gündelik ırkçılığa, insanlık dışı boyutlara varmış ekonomik eşitsizliğe, hedefi belliydi. 2010’da, serinin ikincisinde, “New Amerykah Part Two (Return Of The Ankh)”ta yine ritminin hacmini düşürdü, bireysel hikâyelerine döndü. “Window Seat” başta olmak üzere, bu albüm de ‘zeki pop’un cevherleriyle dolu.

Bu arada çaktırmadan bir sürü ortak çalışmaya da girdi. Bağımsız rock ekibi Flaming Lips’le iki şarkı okudu mesela. Damon Albarn’ın büyük davulcu Tony Allen ve Red Hot Chili Peppers basçısı Flea’yla kurduğu Rocket Juice & The Moon’da onun da tuzu bulunuyordu. Son zamanlarda bir de Amy Winehouse’un çevresiyle, Mark Ronson’la, Dap-Kings’çilerle takılıyor. Orada da ‘70’lerin efsane grubu The Meters’ın davulcusu Ziggy Modeliste’in rehberliğinde New Orleans usulü funk’la kendilerini eğliyorlar. Beri yandan Cannabinoids’le beraber DJ’liğini, pikap başındaki maharetini konuşturuyor.

Erykah Badu, 1997’den bu yana beş tanecik stüdyo albümü yayınladı. Zaten hiçbir zaman yeniyetmelere mal satma telaşında olmadı. Dört Grammy başta olmak üzere aldığı birçok ödül, müzikal çıtasının yüksekliğinin yanında, içinde Açıkhava’yı dolduracakların da bulunduğu kendi evrensel milletinin teveccühüne nasıl mazhar olduğunun ispatı. Daha ilk albümünün ardından ilk ve tek konser kaydını yayınlayarak pek rastlanmayan bir iş yapmıştı. Bu, onun stüdyoya bağlı olmadığının işaretiydi. Ne de olsa dijital dünyanın analog kızı. Okul çağına gelmedilerse takıyor çocuklarını da peşine, yılın büyük bölümünü yollarda geçiriyor 1997’den beri. Bunca senelik konser tecrübesi ve her daim salınma, arınma vaat eden asri soul’uyla, ruhani diskosuyla, bir caz festivaline yakışacak şekilde, bu sene Türkiye’deki en güzel müzik olaylarından birini bize hediye edecek Erykah Badu. Allah şimdiden razı olsun.

 

Bir önceki yazımız olan BMW 218i özellikleri ve fiyatı başlıklı makalemizde 218i Active Tourer, BMW 218i ve BMW 218i fiyatı hakkında bilgiler verilmektedir.

netgazetesi

http://www.netgazetesi.net

You may also like...

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *