Buzun içinde hikaye

24 August 2013 Saturday, 23:04

Yakutsk neresidir? Yakutistan neresidir? Yakutistan‘ın başkenti neresidir?= Kolima Nehri neresidir? Kolima nehri neresidir?

Yolculuk sanki eski bir Bond filmi gibi başlıyor. Tundra’da hızla yol alıyoruz, arazi aracında benimle beraber dilini yutmuş iki Rus oturmakta. Andrey ile Nikolay, soyadlarını memleketlerin-de bırakmışlar, yani neredeyse 1700 km. geride kalan Yakutsk’ta. (Yakutistan’ın başkenti.) Kuzey Sibirya’nın ıssız topraklarını kat ettiğimiz bu arazide 3 gün, 3 gecedir yoldayız.
Anlaşılan, gittiğimiz yerin kesin bir adı da yok. Acelemiz var, bizi bekliyorlar. Hazineler sözkonusu. Sözleştiğimiz define avcıları şu anda Kolima Nehri üzerinde ilerliyor olmalı: Sibirya’yı güneyden kuzeye kat eden, Tayga’yı, Tundra’yı geçip Kuzey Buz Denizi’ne ulaşan nehirlerden biri bu. Yakutistan’ın ıssız topraklarında bir ulaşım yolu.
Fakat bizim peşine düştüğümüz hazine, altın değil, fildişi. Tabii, iklim gereği bu, bildiğimiz filin dişleri sözkonusu olamaz. Yakutsk’un 700 km. doğusundaki Oymyakon adlı köy dünyanın en soğuk yerleşim merkezi sayılıyor. Eksi 71.2 derece ölçüldüğü olmuş burada.

İklim sayesinde Yakutistan’ın toprakları, kürklü mamut türü için doğal bir buzdolabı niteliğinde. Bu hayvanların son örnekleri yaklaşık 4 bin yıl önce Kuzey Sibirya’da yaşamış. Şimdi, iklim değişikliği bu buzdolabının kapılarını açarken, mamutların kalıntıları yüzeye çıkıyor.
Özellikle iki meslek grubu fildişiyle ilgileniyor. Gen araştırmacıları ve süs eşyası üreticileri. İlki buz çağı fillerini günün birinde canlandırabilme hayalleri peşinde. Ötekiler sadece kârlı bir iş yapmak istiyor. 1989’da dünya çapında fildişinin ticareti yasaklanalı beri Tundra’daki mamut dişlerinin fiyatı yükselmiş. Nikolay iki tarafa da mal gönderiyor, hem laboratuarlara, hem fildişi oyma atölyelerine.
Bir öğleden sonra Nikolay’ın adamlarıyla kararlaştırılan noktaya ulaşıyoruz: Kolima kıyısında bir liman. Valeriy ile Sergey, Nikolay’ın fildişi avcıları, söylediğine göre adamlar orada dört hafta boyunca diş toplamış.

Yasadışı da değil yeni de
Gözüme yasak bir işmiş gibi görünse de, mamut dişlerini toplamak yasadışı değil. Yeni bir şey de değil. Daha 9. Yüzyıl’da Araplar Yakutistan’dan gelme fosil dişlerin ticaretini yapmış. 16. Yüzyıl’da da bu tarih öncesi fildişi, Rusya’nın kürkten sonra en çok aranan ihraç malı olmuş. Halen, her yıl 60 tonun üzerinde mamut fildişi Rus topraklarını terk ediyor.
Bu zenginliğin kanıtını, nehrin kıvrımından beliren bir motorun yaklaştığı bugün gözümüzle göreceğiz. Yükünün ağırlığıyla burnu iyice suyun yüzüne kadar inmiş olan motor yaklaşıyor. Uzaktan belli oluyor ürünün bolluğu. Dişlerden en büyüğü, 70 kg. ağırlığında, adamlara yükü boşaltmada en büyük zorluğu çıkaran parça oluyor. Fakat Nikolay’a göre düşük kaliteli bir parça. Beş fiyat grubu var, dişin korunmuş olma durumuna göre.

En büyük talep Çin’den
Yani Kolima kıyısında yığılı duran yaklaşık 250 kilogram fildişinden sadece bu parça Yakutistan’da kalacak. En iyileri Moskova’daki tüccarlara gidecek, onlardan Rusya’nın yeni milyonerlerine. Geri kalanı, ihraç malı.
Yakutsk’ta fiyatlar kilogram başına, 15 bin ruble (400 euro) ile 500 ruble (12 euro) arasında değişiyor. Talebin en büyük olduğu Çin’de fiyatlar daha yüksek. Ham fildişi Nikolay gibi tüccarların ihraç adresi olan Hong Kong’dan Orta Çin bölgesine gönderiliyor, çünkü oyma işinde emek orada ucuz. Hazır ürünler sonra Hong Kong’taki sanat mağazalarına dönüyor.
Arazi taşıtları, motorlu tekneler, benzin, kumanya: Bunların hepsi, Yakutistan’da pahalı şeyler. Valeriy ile Sergey gibi mevsimlik işçilerin Buz Denizi kıyılarını dolaşmak için elindeki zaman, buzun çözüldüğü temmuz ve ağustos aylarıyla kısıtlı. Bulabildikleri fildişi az olursa, masrafları karşılamak durumunda olan Nikolay’ın keyfi kaçıyor.
Ama bugün kimse keyfini bozamaz. Kolima kıyısına yığılan 250 kilogram ganimetin değerini 30 bin euro, kendi kârını da 20 bin euro olarak tahmin etmekte.
Olima’nın sakin kıyısında tüccarlarla avcılar veda pikniğine oturmuş, 250 kg. fildişi Nikolay’ın iki arazi arabasına yerleştirilmiş, Valeriy teknesine yeni bir define seferi için gereken kumanyayı yüklemiş. Bir ay sonra görüşmek üzere ayrılıyorlar.
Dönüş yolunda Nikolay’a, fildişi ticareti yasaklanırsa ne yapacağını soruyorum. Bu soruyu garip buluyor. “Fildişi ticareti güçleşecek olsa bile Sibirya denen hazinede daha neler var” diyor. O sırada Nikolay’ın cep telefonu ötüyor. Bir MMS mesajı: Gelen fotoğrafta devasa bir gergedan boynuzu var. Tundra’daki ekiplerinden biri bulmuş. “10 bin yaşında, beş kilo ağırlığında” diye övünüyor Nikolay. “Buna Çinliler rahat 50 bin dolar öder!”

GEO DERGİSİ

Bir önceki yazımız olan Çarşı gerçekten de her şeye karşı! başlıklı makalemizde çarşı, Çarşı her şeye karşı ve gezegen hakkında bilgiler verilmektedir.

Yorum yazın...

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz